Patih Sengkuni ing Antarane Duryudana lan Yudhoyono

TUMRAPE wong Jawa, Patih Sengkuni mono dadi lambang kadursilan. Mula yen jroning
era-eru Partai Demokrat Anas Urbaningrum nganti nyebut jeneng “Sengkuni”, iku sindhiran njarem marang para petinggi Demokrat kang nggoyang kalungguhane. Nanging yen Ngastina ana Prabu Duryudana, ing Partai Demokrat ana (Susilo Bambang) Yudhoyono. Kepriye sakarone anggone ngrangkani Sengkuni?

 

ING kaset-kaset lawas dhalang kondhang suwargi Ki Nartosabdo, Patih Sengkuni lan Raden Dur­sasana ing adegan pagelaran njaba kerep “curhat” utawa ngu­darasa. Geneya bebrayan Jawa ora ana siji-sijia sing gelem majang wayang Seng­kuni apa Dursasana kanggo rerenggan ruwang tamu. Tembunge Dursasana karo mbedholi wulu kelek, “Sing dipasang mesthi Gathutkaca, Werkudara apa Semar. Ho ho hoooooo……!”

Ing Jakarta, yen ta ana kom­pleks perumahan sing masang jeneng Sengkuni – Kar­tamarma – Dursasana kanggo je­neng, mbokmenawa mung Kompleks Dirgantara, Halim PK, Jakarta Timur. Kanggone bebrayan Jawa, genah kuwi “sengkring” ana kuping. Apa wis keku­rangan jeneng tokoh wayang sing becik? Mbok menawa wae pihak sing nge­monah (developer) perumahan pan­cen ora mudheng bab se­jarah wayang lan pribadine saben paraga mau.

Tokoh budi candhala

Ing antarane tokoh-tokoh dursila saka Ngastina utawa mligine Kurawa, Patih Sengkuni kang nom-nomane aran Harya Suman utawa Tri Gantalpati, mujudake  kumpul lan manunggale sakehing tindak kadursilan. Dheweke mujudake paraga wayang sing drengki, srei, seneng nga­thok, tukang mitenah kang uga ahli sa­jroning lembaga intrik & pengembangan isyu. Pendhita Durna pancen uga kon­dhang minangka tokoh sing dursila, ewa semono isih ana sipat becik lan luhure yen katandhing karo Sengkuni kuwi.

Diwawas saka wewujudan wayange, patih Sengkuni gagrag Yogyakarta utawa Surakarta kabeh digawe gusen, mringis setengah gumuyu, nanging gumuyu kang ora ekhlas, merga kebak ing pangreka daya. Gambaran rai ora cundhuk karo rasa­ning batin. Diwaspadakake uga mo­dhel tangan lelorone. Sisih ngarep nu­ding, mengku teges yen Sengkuni mono dhemene nyalahake pihak liya utawa cari kambing hitam. Wondene tangan mburi, diwangun mirip tangan buta, kuwi nu­duhake yen Sengkuni mujudake paraga sing srakah aluamah kaya dene raseksa.

Saben ana tindak kadursilan saka kulawarga Kurawa, ing kono mesthi ana Patih Sengkuni. Ing ndalem lakon Pen­dawa Dhadhu lan Bale Sigala-gala, dhe­weke uga sing dadi aktor intelektuale kanggo gawe cilakane kulawarga Pen­dhawa. Da­lasan kalungguhan patih kang dikuwa­sani, uga mujudake asiling kons­pirasi (se­kuthon) kebak kaculikan ing jaman pangu­wasane Prabu Pandhu De­wanata. Ing lakon Gandamana Luweng mau, Sengkuni sengaja njlomprongake Patih Gandamana saengga kecemplung luweng. Ning bareng kadenangan pokal culikane, Sengkuni diajar Gandamana nganti lenggek-lenggek. Saka kene iki banjur tuwuh jeneng Sengkuni, awit saka tembung: saka uni.

Sengkuni mono adhine Dewi Gendari, ibune kulawarga Kurawa kang 100 ca­cahe. Wiwit nom-nomane kang isih nganggo jeneng Harya Suman, dheweke cedhak banget karo kalangan istana Gajahoya, merga kala semana Prabu Dhestarastra dadi pejabat sementara raja Ngastina. Mula yen sabanjure Jaka Pitana -jejuluk Prabu Duryudana sawise dadi ratu Ngastina- ketularan atine ala, iku mu­judake asiling kadherisasi watak Seng­kuni, kanggo nglestarekake kalungguhan patih. Ning yakuwi, kanggo panebusing dursila lan budi candhala, ing ndalem Perang Baratayuda Sengkuni tiwas di­suwek-suwek Werkudara, wiwit cangkem nganti dubur canthuka.

 

Sengkuni lan Demokrat

Jroning status utawa personal message blackberry messenger-e, Ketua Umum Partai Demokrat Anas Urba­ningrum nulis bab “Politik para Sengkuni”. Dheweke ngakoni yen tulisane mau sa­temene ora katujokake marang sapa-sapa. Nanging ngelingi tulisan kasebut timbul ing satengahe era-eru politik Partai Demokrat, ora nggumunake yen banjur ana panduga menawa tulisan mau ngener marang para elit politik Demokrat kang mbudidaya nggoyang kalungguhane. Dadi pawadane Anas Urbaningrum kase­but pancen sinamun ing samudana.

Kabeh mau kawiwitan saka asiling survei SMRC (Saiful Mujani Research & Consulting). Saka sakehing partai kang mudhun elektabilitas (tingkat keter­pilihan)-e jroning Pemilu 2014, disebutake yen Partai Demokrat terjun bebas bareng karo PKS. Yen ing Pemilu 2009 partai alambang bintang Mercy kuwi kasil ngirup suwara 27 %, ing Pemilu 2014 mbesuk mung nganthongi suwara 8,2 % wae. Ya wiwit kuwi bumine Partai Demokrat dadi gonjang-ganjing, nganti para petinggine padha kekes tintrim. Kaya dene Ruhut Sitompul ndhisik, Jero Wacik lan Syari­fudin Hasan uga ndakwa yen amblege partai jalaran kesandera isyu korupsi kang nggubed sang Ketua Umum.

Mesthi wae Anas Urbaningrum grisi­nen kanthi stigma (cap) kasebut. Ing atase wis digaransi kanthi sesumbar “siap digantung di Monas” yen ta melu korupsi Proyek Hambalang, teka wong padha ora percaya? Ngugemi marang AD/ART partai, apa maneh antuk panyengkuyung  saka para DPD (dewan pimpinan dhaerah); dhe­weke emoh mundur sapecak saka Ke­tua Umum. Malah kaya dene sing kacetha ing blackberry messenger-e, Anas Urba­ning­rum mung ngudarasa prakara “Politik para Sengkuni”.

Ing sisihe Sengkuni tansah ana Prabu Duryudana, lan ing Partai Demokrat ana (Susilo Bambang) Yudhoyono. Sipat laire sakarone pancen ora beda, padha dene gedhe dhuwur, gagah pideksa tur kebak pangaribawa. Nanging karakter utawa budi pakartine genah beda. Duryudana tansah dipengaruhi Patih Sengkuni, ora duwe adeg-adeg dhewe. Wondene Yu­dho­yono sing uga Presiden RI, salwiring prakara dilelimbang kanthi wening, di­menebake dhisik, banjur dipratelakake ing ndalem pidhatone kanthi ukara-ukara sing lembah manah kebak trapsila.

Minangka Ketua Dewan Pembina lan Ketua Majelis Tinggi, para kadher percaya yen amung panjenengane sing bisa dadi “Penyelamat Demokrat”. Jan-jane, adoh sadurunge survei SMRC mau, minangka priyayi Jawa kang njawani, Yudhoyono ngajap sapa wae kang katut uleganing isyu korupsi, bisa rumangsa. Tegese, ban­jur padha mundur karana aris saka ja­batane, tanpa kudu Ketua Dewan Pem­bina tumandang. Kanyatane pos klowos kabeh, Andi Mallarangeng dhewe mundur sawise KPK aweh label anyar: tersangka.

 

Gajah ngidak rapah

Sang Yudhoyono dhek minggu wingi wis nyoba nylametake Partai Demokrat sing kaya dene bayi ing pinggir waton mau. Bola-bali kae karang priyayi Jawa, panjenengane ngudhari reruwet iki ora uwal saka filosofi “menang tanpa nga­sorake”. Amrih Anas ora kelangan rai, lan para pendhukunge ora kosek, jalan te­ngah sing ditemah yaiku: Anas Urbaning­rum tetep Ketua Umum partai, nanging kabeh wewenange diliyer menyang Ketua Majelis Tinggi. Ing dalem Puri Cikeas, bengi kuwi Pak SBY ngendika, “Amrih Anas Urbaningrum bisa tuwajuh ngadhepi kasuse kang lagi diurus dening KPK.”

Sagrabyasan iki pancen bisa nglerem­ake swasana. Anas Urbaningrum sing ka­lungguhane dipronggoli, semune lila le­gawa donya ngakerat. Ketitik dheweke malah nggethu maca buku Mahabarata sing magepokan karo Patih Sengkuni. Dalasan rikala bali mulih menyang omahe ing Duren Sawit, dheweke mung weling karo para pendhukunge amrih aja lali padha maca buku Mahabarata lan neni­teni karakter Patih Sengkuni. Ing kono pan­­cen ana crita (lakon Pandhawa dhadhu – Red), Prabu Puntadewa kelangan ka­lung­guhane minangka raja Ngamarta amarga kalah jroning kasukan dhadhu.

Apa Anas Urbaningrum ngrumangsani awake kayadene Prabu Puntadewa? Lha embuh ya! Sing genah lekase sang Yu­dho­yono anggone ngrangkani Anas Urba­ningrum mau ora sepi ing kritik. Kalangan pengamat lan politisi DPR rumangsa gela, dene Pak SBY malah nambah-nambahi gaweyane ing atase dadi Presiden RI. Wektu-wektu sing kudune kanggo ngurus negara, akeh sethithike bakal kacuwil kanggo ngurusi partai. Mangka ing nda­lem pidatone Pak SBY wis bola bali we­ling, mentri saka partai aja mung ketung­kul ngurusi partai, kudu tuwajuh ngurusi rakyat. Jebulane….., iki rak bebasan gajah ngidak rapah! (*).