Tasawuf | Panjebar Semangat

Diwiwiti saka : EMAN-EMAN

Direm nganggo : MENGKO DHISIK

Akhire kulina : CETHIL, MBETHITHIL

Yen akhire malaikat sing ngemongi bisa gawe sadhare, kanthi aweh pangerten yen ora perlu eman-eman, toh Gusti Allah bakal paring ijol kang luwih becik, setan nyelani: “Mengko dhisik”. Karepe: sumenekna, tangguhkan! Pikiren sing tenan. Apa yakin bakal oleh ijol? Yen saiki gelem weweh, mangka sedhela maneh ya ana sing mbutuhake diwenehi, lan sedhela maneh ya ana maneh, mengko rak sida entek nganggur dhuwitmu iku! Akhire saka kuwate opposisi, banjur diputus: liya dina wae weweh yen ana rezeki kang luwih akeh. Nanging bareng liya dina oleh rezeki akeh, setan panggah nyegah. Nganti makaping-kaping sidane ora klakon weweh, anulungi liyan. Kaanan mengkene iki suwe-suwe dirasa kok ya kepenak wae. Weruh wong liya weweh, atine ora ana osik (ora krungu osik) kanggo melu-melu weweh.

Dadine kepriye?

Akhire kulina cethil mbethithil!

Kabeh mau pokok sebabe saka olehe mung mentingake pribadine dhewe. Emoh kalong, nanging gelem tambah. Emoh weweh, nanging gelem nampa. Emoh tetulung, nanging seneng yen ditulungi.

Kepriye bisane ngilangi watak cethil?

Kanggo mangsuli pitakonan iki, luwih dhisik perlu kita goleki, apa sebabe kok ati kita duwe rasa owel?

Sepisan: owel iki jalarane saka rumangsa isih kurang!

Mangka kita padha anguningani, yen tembung kurang iku ora ana watese! Semene kurang. Semono kurang. Dadi yen nuruti rasa kurang, nganti tumeka ing sakaratul maut ya isih tetep kurang!

Kapindhone: owel iku jalarane saka rasa wegah kelangan. Kelangan gengsi yen ta ngatonake ulat padhang. Kelangan bekelan “troefkaart” utawa “alat pemukul” yen nganti angapura kesalahane liyan. Kelangan prabawa lan kawibawan yen ta nganti gampang-gampang grapyak marang wong sing sapepadhane utawa sangisore. Pantese sing digrapaki rak mung bapak-bapak lan ibu-ibu pimpinan!

Katelune: owel iku jalaran saka rasa yen dhirine luwih mbutuhake. Luwih mbutuhake kawigaten. Luwih mbutuhake pakurmatan. Luwih mbutuhake pitulungan. Luwih mbutuhake pelayanan. Luwih mbutuhake paweweh. Pangirane wong liya iku sing wajib migatekake dheweke. Wong liya sing wajib ngurmati dheweke. Wong liya sing kudune nulungi dheweke. Wong liya sing mesthine menehi dheweke. Iki jenenge: egosentrisme! Dhirine dadi centralpoint (titik pusat) sing kudu oleh ngene ngono saka wong-wong kabeh.

Kapapate: owel iku jalaran saka laline marang piwulang agama! Utawa saka ora weruhe marang piwulang-piwulange Gusti Allah. Ora eling yen weweh ing kabecikan iku dalan kang tumuju marang swarga. Ora eling yen weweh ing kabecikan iku syarat mutlak kanggo nggayuh tata tentrem kerta raharjane ummat

Yen wong lagi lali, dikapakna maneh kejaba mung kudu dielingake? Fungsine tulisan-tulisan ing pers lan pustaka ya asung pemut mengkono iku. Kanthi pangajab bisa katampa kanthi rila legawa!

Sawise kita yakin yen sumbere watak cethil iku rasa wegah kelangan, rumangsa isih kurang, rumangsa luwih mbutuhake tinimbang wong liya lan amarga saka lali utawa ora ngertine ing babagan piwulang agama, kita bisa gawe ringkesan bilih sejatine watak cethil iku sawijine akibat saka gedhene kawigaten lan katresnan marang kang sarwa kadonyan, nganti sing sarwa kadonyan mau ngaling-alingi komunikasine karo Gusti Allah lan ngaling-alingi asosiasine marang akhirat.

Mbokmenawa ana sing nggalih: “Lha wong katone saben dina ya shalat, malah ana sing wis nindakake ibadah haji, lha kok nyatane isih kanggonan watak kang mengkono! Iku kepriye dhodhok selehe?”

Wangsulane:

1. Senajan ajeg shalate, apa dheweke wis kanggonan ruh shalat? Apa sing shalate wis kasil bisa ngedegake komunikasi manther tumuju ing ngarasane Gusti Allah? Kita rak weruh wujud lahiriyahe shalate thok. Dadi durung mesthi dheweke iku ora cinancang dening kadonyan!

2. Senajan wis nate ibadah haji, kita rak ora weruh kaanan batine nalika nindakake haji mau. Apa ing nalika iku wis kasil bisa ngedegake komunikasi manther tumuju ing ngarsane Gusti Allah? Kita mesthine rak wis nate krungu, yen ing antarane wong-wong sing mulih saka ibadah haji, kewetu critane: E, tibane munggah kaji iku kok ya mung ngono wae! Tembung “ngono wae” iku nggambarake yen jan-jane ngono sing munggah kaji iku lagi badan wadage. Dheweke durung nate ngalami geter jiwane sing sifate ghaib, sing disebabake olehe wis kasil olehe kontak karo sesembahane kang sejati, ya Allah swt. Yen uwis, mesthine dheweke wedi banget, wedi banget yen ta nganti ora nindakake piwulang-piwulange Gusti Allah. Pancene dheweke durung bisa nguculi bebandane katresnan marang kadonyan!

Samengko banjur cetha menawa kita kepengin ngilangi watak cethil, kudu wani mbaka sethithik nguculi tali-taline bebandan mau. Syukur yen ikhlas nindakake kanthi radikal. Insya Allah bakal becik undhuh-undhuhane, amarga saka rila legawane gondhelan lan pepayung Gusti Allah mligi! (*)