Tilik Menyang Museum Trowulan Mojokerto

PEradaban Majapahit ora mung dongeng, ora mung legenda, nanging  pancen ana kanthi bukti-bukti nyata, otentik arkeo­logis, sing isih ana ing jamane. Saben-saben tilase keagungane Majapahit ngandhut aji sejarah, historis lan ngelmu kawruh ing panguripan. Amarga saka se­jarah iku Indonesia saiki isih ana, menawa  crita Indonesia mesthi crita Majapahit.

Peninggalan, tilas-tilas, tabet-tabet anane Majapahit antara liya akeh tinemu ing Kecamatan Trowulan, Kabupaten Majokerto. Men­tas iki wartawan PS mer­lokake “nglongok” menyang Kecamatan Trowulan, kanthi tujuwan bisa ngerti senajan sarwa sethithik pening­galan, situs Majapahit kang bisa dingerteni  syukur bisa dadi ilmu kawruh, paling ora melu wae ngregengake wisata ing Mojokerto kang mujudake wisata sejarah.

Sejarah Keraton Hindu-Budha ing Jawa Timur kabagi dadi 3 tataran, periode.  Tataran kapisan yaiku raja-raja Kediri  kang kuwasa wiwit abad ka 19 M tumeka taun 1222 M.  Tataran kaloro yaiku raja-raja Singosari sing kuwasa wiwit taun 1222 -1293. Tataran katelu yaiku raja-raja Majapahit sing nguwasani wiwit taun 1293 tumeka abad ka 16 M.

Peninggalan Majapahit ing Trowulan

Menawa kita sanja, nglongok me­nyang Museum ing Trowulan nembe mlang­kah pirang jangkah kita bakal weruh wit-wit ijo ngrem­buyung. Ing antarane gegodhongan wohe pating gran­dhul, nanging jare yen kita gelem nyoba nyicipi wohe rasane pait. Ora maido wong iku jenengane wit Maja sing rasane Pait. saka tembung woh maja sing rasane pait iku dadi tembung Majapahit. Ujaring kandha mbiyen nailka R Wijaya  dalah prajurite lagi mbangun tanah Tarik sing diparingi Prabu Djayakat­wang. Nalika lagi ngayahi tugas, awan-awan padha ngelak. Ora ana banyu, sing ana mung wit maja. Wit mau durung akeh dikenal para praju­rite R Wijaya. Bareng woh maja mau di­pangan jebul  rasane pait. Mula pra praju­rit meh bareng padha alok.

“Maja rasane pait,… maja paiiiit!!!!!”

“Mbesuk rejaning jaman yen tanah Tarik wis dadi karang pradesan arep dak­jenengi desa Majapahit,” ngono ngen­di­kane R Wijaya menyang para prajurit lan pendhereke. Bener bareng R Wijaya kasil nglungguhi dhampar kraton negara­ne di­jenengi Majapahit .

Dene peninggalan kang isih ana ing Trowulan antara liya yaiku :

Gapura Bajangratu

Gapura Bajangratu manggon ing desa Temon, Kecamatan Trowulan, Kabupaten Mojokerto. Dideleng wangune gapura iki mujudake wewangunan pintu gerbang tipe “Paduraksa “ yaiku gapura kang ndu­weni atep. Bahan bangunan digawe saka bata. Kajaba ing bagian dhasar tangga sing digawe saka watu andhesit. Denah bangunan wujud segi papat ukuran 11,5 mX 10,5 m, dhuwure 16,5 m lan jembare lurung kori, pintu, 1,4 m. Gapura Bajang­ratu dibagi 3 bagian yaiku bagian sikil, bagian awak lan bagian atep, payon

Candhi Tikus

Candhi tikus manggon ing desa  Temon, Kecamatan Trowulan. Candhi iki mujudake candhi petirtaan. Bab iki bisa dideleng anane miniature candhi, candhi tiron cilik-cilik ing satengahe wewangunan  sing nglambangake Gunung Mahameru. Gunung singgasanane para dewa lan sum­ber kabeh panguripan. Iki diwujud­ake kanthi anane banyu kang mancur saka pancuran-pancuran, jaladwara kang ana ing sikile candhi. Banyu iki dianggep banyu suci Amrta, sumbering kabeh pang­uripan.

Candhi Tikus dipugar taun 1984-1989. Wangune bujur sangkar ukuran 4,8 mx 4,8 m. Dumadi saka menara semu 5 cacahe. Ana menara cilik ukuran  0,84 mx0,80 m cacahe 4 .Menara sing dhuwur dhewe ngadeg ing tengah-tengah ukuran 1 mX1,04 m dhuwure 2,76 m, eman dene puncakke menara sing nglambangake puncake Mahameru iku ilang, ora genah juntrunge.

Situs Sentonoreja

Situs iki manggon ing desa Sentono­rejo, isih kecamatan Trowulan. Dipugar taun 1990/1991, jumlah ubin sing isih ana cacahe 104 iji, sebageyan disimpen ana ing Museum Trowulan. Wangune segi 6. Tembok bangunan mujudake bata sing disusun  ukuran 30 cm X 20 cmX 5 cm. Situs Sentonreja iki mbiyene mujudake papan panggonane masyarakat Majapahit sing padha sugih utawa para mangga­laning praja. Dhasaring wewangunan situs iki jerone saka lumahing tanah iku 1,80 cm.

Makam Troloyo

Senajan masyarakat Majapahit akeh-akehe nganut Hindu/Budha tapi nyatane wis ana sing nganut agama Islam, iki ka­bukten ing dhusun Sidodadi, desa Sento­norejo, Trowulan ana makam/kuburan. Tralaya utawa Troloyo miturut Prof Poer­wadarminto saka tembung setra lan pra­laya. Setra tegese tegalan, pralaya mati/rusak. Tembung loro mau digabung  dadi Tralaya, sing tegese tanah tegalan sing kanggo ngubur wong mati. Makam iki anane ing taun 1368-1611 M miturut pe­neliti LC Damais.

Makam Putri Campa

Putri Campa mujudake garwane raja pungkasan Majapahit Brawijaya  sing pesen yen Putri Campa seda supaya diku­bur srana Islam manggon ing Sastra­wulan/Trowulan. Cerita iki kamot ing Serat Darmogandul Pupuh XX sing terbit ing pertengahan abad ke XX. Putrane Prabu Brawijaya karo Puitri Campa yaiku R. Patah. Sultan Demak kang kawitan. Makam iki manggon ing wetan kidule Kolam Segaran ora adoh saka Museum Trowulan.

Candhi Brahu

Candhi Brahu manggon ing desa Beji­jong, Kecamatan Trowulan. Kaya akeh-akehe wewangunan ing Trowulan candhi iki digawe saka watu bata sing ditempel­ake siji lan sijine kanthi cara digosok. Denah bangunan bujur sangkar  arah madhep ngulon  kanthi azimuth 227 drajat. Dhuwure 25,7 m lan ambane 20,7 m. Ing jerone ana kamar ukuran 4 mX4 m, ukur­an sikile candhi 17mX17 m. Candhi di­wangun dhek jaman Empu Sendok yaiku taun 939 M.Brahu saka tembung Warahu  utawa waharu kang tegese panggonan kang suci.

Candhi Gentong

Andhi Gentong manggon ing desa Jambumente, Kecamatan Trowulan. Candhi iki uga ana I sawetane  Candhi Brahu kurang luwih 360 m. Sajane maune ana candhi loro maneh ing sacedhake Candhi Gentong yaiku Candhi Gedhong  lan Candhi Tengah, kekarone wis ora ana wujude maneh. Usaha pelestarian anane Candhi Gentong wis diwiwiti taun 1995-2000. Kena ingaran wewangunan candhi iki ora ana mung kari tumpukan batu bata sing numpuk-numpuk kaya candhi.

Situs Kedaton

Isih ana ing desa Sentonorejo ana jeneng candhi sing wujude tumpukan bartu bata yaiku Situs Kedaton. Situs iki saka Balai Penyelamat Arca (BPA) Tro­wulan, ya Museum Trowulan iku adohe 1,5 km arah mangidul ngulon. Manggon ing tanah rata sing dhuwure 150 m diatas  permukaan air laut (DPL). Ana 3 bangun­an situs Ke­daton iki, yaiku Candhi Kedha­ton sing wujud tumpukan  batu bata, situs Sumur Upas lan situs wewangunan umpak.

Gapura Wringin Lawang

Gapura Wringin Lawang anane ing desa Jatipasar. Kecamatan Trowulan. Ana ing Buku History of Java dijenengi Gapura Jati Pasar. Sing ngarani Gapura Wringin Lawang iku Knebel. Wewangunan iki gina­­we saka batu bata kejaba bageyan undhak-undhakan ginawe saka watu an­dhe­sit. Amarga wewangunane ana 2 mula candhi iki disebut candhi bentar utawa candhi kang binelah loro. Ukuran candhi dawane  13,5 m, jembare 11,5 m lan dhu­wure 15,5 m. Antarane candhi sisih kiwa lan tengen 3,5 m.

Kolam Segaran

Ing Sacedhake Balai Penyelamat Arca (BPA) Trowulan ana kolam, blumbang. wadhuk. Dawane 325 m, jembare 125 m. Tembok kolam dhuwure 3,16 m jem­bare 1,6 m.  Kolam iki digawe saka watu bata sing ditempelake siji lan sijine kanthi cara digosok. Ing taun 1996 wujude isih tinutup dening sesuketan kanthi jembar 65.448 m persegi. Nalika PS liwat akeh pa­­wongan kang lagi padha mancing. Bangunan kolam iki  mujudake salah sijine kolam sing ana sing cacahe ana 32 kolam tinggalan kerajaan Majapahit.

Isih ana  situs-situs peninggalan Maja­pahit sing bisa kita tonton, kita longok yaiku Pendopo Agung kang dikelola Kodam V Brawijaya. ing dhusun Nglinguk, desa Trowulan. Makam Panjang uga ing desa Trowulan lan Situs Klinterejo ing Ke­camatan Sooko isih Kabupaten Mojokerto. Wusana sumangga kersa sapa sing arep luru kawruh liwat wisata sejarah lan bu­daya jaman Majapahit. Nuwun!!!