Kurban Pelanggaran HAM Bakal Nampa Kompensasi
Anyar Katon, Flash - Posted by admin on July 5, 2012
LIwat anggota Wantimpres, Presiden SBY atasnama negara kagungan niyat arep njaluk ngapura tumrap salwiring pelanggaran HAM Berat pemerintah jaman kawuri. Sing narik kawigaten, lumantar lembagane sing kadhapuk, para kurban HAM mau bakal antuk rehabilitasi lan kompensasi dana (ganti rugi).

Luweng Nggrubug ing Semanu (Gunung Kidul), taun 1965 kondhang kanggo mbuwangi wong-wong PKI
NANI Nurani (71) penyanyi Istana jaman Presiden Soekarno, dhek Nopember 2011 wingi gugat menyang Presiden RI. Merga dicap PKI, dipenjara Orde Baru nganti 7 taun, karier PNS-e ilang, hak PNS uga wasalam. Marang Pak SBY sing dadi Presiden RI saiki, dheweke gugat ganti rugi Rp 7,4 milyar. Eman gugatan mau mentog. Kejaba Pak SBY ora nate ngrawuhi persidangan, pihak Pengadilan Negeri Jakarta Pusat dhewe rumangsa ora wenang ngadili perkara iki.
Banjur saka Rembang (Jateng), Mbah Permadi Waluyo (85), sutresna PS wiwit taun 1955, uga crita nasibe sing ketula-tula. Gara-gara jenenge disebut dadi Ketua Seksi Sosial ing rapat SB (Serikat Buruh) Departemen Perhubungan, taun 1965 dipecat saka PNS merga dicap PKI. Kamangka dheweke ora melu rapat mau. Suwalike atasane sing omah dinese dienggo rapat, malah mung dimutasi. Taun 2004 nate gugat, uga ora ana kabul kawusanane. “Kamangka umurku saiki wis 85 taun, selak keburu ngajal,” pratelane Mbah Permadi jroning layange.
Janji aja dibaleni
Lelakone Nani Nurani lan Mbah Permadi Waluyo sing katur ndhuwur, mung conto sapala tumrap korban pelanggaran HAM liyane sing maewu-ewu gunggunge. Ing awal-awale Orde Baru, pancen akeh banget wong sing cedhak karo Bung Karno banjur disingkirake. Aja maneh sing kelas mentri lan petinggi TNI kelas: Subandrio, Chairul Saleh, Achmadi, Omar Dhani, Pranoto Reksasamodra; dalasan wong cilik kaya Nani Nurani mau, merga kerep nyanyi ing Istana kontan dicap PKI. Mangka sauger wis dicap mengkono, ngalamat bakal tamat karier-e, klebu kulawargane pisan.
Ora ana gludhug ora ana thathit, dhek pethite sasi April wingi Albert Hasibuan SH anggota Watimpres (Dewan Pertimbangan Presiden) mratelakake, menawa Presiden SBY kagungan niyat bakal njaluk ngapura marang para korban HAM Berat pemerintah jaman Orde Baru. Presiden ngendikakake, “Yen sanggan Sejarah Indonesia iki wis bisa dirampungake, masarakat Indonesia mengarep bisa luwih mardika.”
Jinis pelanggaran HAM Berat mau disebutake, Tragedi 1965, Kasus Tanjung Priok (1983), Peristiwa 1998 kalebu Kasus Semanggi I-II. Manut Albert Hasibuan SH, Watimpres dinane iki lagi ngimpun draft “permintaan maaf” kasebut. Yen wis disetujoni Presiden, liwat mandat presiden bakal kadhapuk lembaga sing bakal ngatur cak-cakaning rehabilitasi sarta dana kompensasi; marang para korban HAM.
Komnas HAM lan kalangan LSM (Lembaga Swadaya Masyarakat) mangayubagya banget marang lekase Presiden SBY. Mung poma-dipoma, bab iki dudu mung abang-abang lambe, kudu tuwuh saka ati nurani Presiden SBY dhewe, sarta dudu merga kepentingan politik ngadhepi Pemilu 2014. “Ning jan-jane ora cukup mung njaluk ngapura, pemerintah uga kudu saguh mberesake asiling penyelidikan kasus HAM Berat sing wis ana,” pratelane Ridha Saleh, Wakil Ketua Komnas HAM.
Cundhuk karo panemune Komnas HAM, Pungky Indarti Direktur LSM Imparsial uga ngajap pemerintahan SBY enggal mberesake ganti rugi, kenowa kanggo tamba trauma phisik lan kajiwan kang dadi sanggane para korban pelanggaran HAM. Jarene Pungky, “Pemerintah saiki uga kudu janji ora bakal mbaleni utawa neniru kaluputane pemerintahan sing kawuri.”
Tragedi 1965

PKI asli karo sing korban pitenah, dicampur dadi siji, dicidhuk lan digawa menyang Kodim
Senajan janji iki durung kawetu langsung saka lesane Presiden SBY, nanging mujudake tengara yen pemerintah bakal migatekake para korban pelanggaran HAM mau. Awit sasuwene iki, kabeh gu-gatan sing magepokan karo bab pelanggaran HAM, racake mung ilang katiyup ing samirana. Aja maneh sing mung kanggone rakyat umum, salagine nasibe mantan Presiden RI, Bung Karno, nganti dinane iki pemerintah uga durung gelem njabel TAP MPRS No. XXXIII/MPRS/1967 sing nyebutake Sang Proklamator mau kesangkut G.30.S/PKI.
Yen ana kemajuwan, mbok menawa jaman Presiden Gus Dur. Panjenengane wani bukak pintu; pelarian luar negeri merga dicap PKI, kena mulih lan ora bakal ana tuntutan apa-apa. Jamane Gus Dur uga layang katrangan “Bebas G.30.S/PKI” dijabel, ora perlu diwetokake maneh dening pihak kepolisian. Awit jaman semana, urusan apa wae kudu sinartan layang “Bebas G.30.S/PKI”. Sing lucu, senajan rikala peristiwa pembrontakan PKI (30 September 1965) mau dheweke isih ana pucuk pring (durung lair – Red), bareng ngurus gaweyan kudu ngompliti layang tandha bersih lingkungan.
Sing jeneng “bersih lingkungan” iku jan sing megah-megahake. Senajan sing kesangkut PKI mung bapake; anak-anake, putune, ponakan dalah mantune pisan, golek gaweyan PNS dadi angel. Menko Polkam Sudomo dhewe marang majalah Tempo (1988) nate ngakoni, cara-cara iku dicakake kanggo nyegah bahaya latent PKI. “Awit durung ana alat sing krana ditempelake mbathuk, banjur konangan yen dheweke komunis,” pratelane kala semana.
Banjur pira gunggunge korban pelanggaran HAM ing “Tragedi 1965” kuwi? Durung tinemu angka sing gumathok. Yen manut data Kopkamtib, ana 1.000.000, sing 800.000 ing Pulo Jawa, sing 200.000 dumadi ing Bali lan Sumatera. Nanging yen manut Oei Tjut Tat SH mentrine Bung Karno sadurunge ditahan, wewaton release (pratelan resmi) ana 78.000. “Ah, aku ra percaya,” ngendikane Bung Karno klesak-klesik. “Lha nggih dipingke pitu mawon Pak…..” Wangsulane Oei Tjut Tat maneh.
Kuwi lagi korban “Tragedi 1965”. Yen ditambah karo pelanggaran HAM liyane, bangsane Peristiwa Tanjung Priok, Talangsari (Lampung), Kasus Semanggi I-II, Timor Timur, Aceh, Petrus (Penembakan Misterius), gunggunge kurban kesewenang-wenangan rezim Orde Baru bisa melar maewu-ewu. Mula mujudake pitakonan anyar, apa sakirane pemerintah saiki kuwagang ndhadhagi sakehing ganti rugi sing asipat materi? Awit yen mung Rp 100 yuta upamane, kebangeten sethithik. Nanging yen Rp 1 milyar saben jiwa, keuangan negara apa ora kobol-kobol?
Mandheg ing notifikasi

Albert Hasibuan SH
Mligine para kurban “Tragedi 1965”, dhek taun 2004 wis nate nggugat mantan Presiden Soeharto dalah para peneruse, liwat Lembaga Perjuangan Rehabilitasi Korban Rezim Orde Baru (LPRKROB) sing diketuwani Sumaun Utomo. Taun 2005 wis ngancik notifikasi (pemberitahuan umum) ing PN Jakarta Pusat. Nanging gandheng cumpening dana lembaga sarta sithike publikasi liwat media massa, notifikasi kasebut durung bisa dimangerteni kanthi mratah. Lire, para kulawarga kurban “Tragedi 1965” kasebut arep melu LPRKROB apa ora.
Ana pitung golongan sing gugat marang pemerintah, yaiku: 1. Sing dipecat kantore merga stigma (cap) PKI lan golek gaweyan liyane dadi angel, nuntut ganti rugi = Rp 937.500.000. 2. Sing durung nate entuk pensiun saka TNI/Polri = Rp Rp 1.562.500.000. 3. Korban litsus (penelitian khusus) sing banjur dipecat merga ora “bersih lingkungan” = Rp 1.572.000.000. 4. Wong dicabut tunjangan Veteran lan jasa-jasane = Rp 480.000.000. 5. Wong sing dirampas apa dirusak omah lan pekarangane = Rp 1 milyar. 6. Wong sing diwetokake saka pendhidhikan utawa ora bisa sekolah merga dicap kesangkut G.30.S/PKI – Rp 2.500.000.000. 7. Seniman sing dijegal kreasi senine = Rp 2.400.000.000 (ditambah ganti rugi imateriil Rp 10 miliar).
Angka-angka sing dituntut LPRKROB pancen lumayan, ning pemerintah sakirane apa ora kewran? Awit kurban “Tragedi 1965” kuwi maewu-ewu yen durung bisa disebut yutan. Kuwi sing lagi kelangan sumber rejekine. Durung karo sing kebacut kelangan nyawa, saengga kulawarga sing ditinggal kapiran kapirun merga didakwa kapir.
Sing genah, wiwit notifikasi taun 2005 nganti saiki durung ana kabare maneh. Iki nunggal nasib karo Peradilan HAM sing wis nate kadhapuk dhek awal-awale reformasi, sing saiki uga wis ilang saka pocapan. Muga-muga wae janjine Presiden SBY maujud dadi kanyatan, saengga yen lereh ing Oktober 2014 mbesuk bakal dikenang rakyate minangka presiden sing paling merduli pelanggaran HAM.
(*)

